FragmC85 - Schrift

https://www.scriptoria.at/cgi-bin/scribes.php?ms=AT9800-FragmC85 — Druck: 2026-04-16 00:33

scriptoria.at

Zwettl OCist, Gruppe um Fragm. Cod. 85, fol. 136 (Prov.: Heiligenkreuz) (Frankreich oder Heiligenkreuz, um 1120/1147)

Hand A auf 10 Seiten: 5 FragmenteBilder: Fragm. Cod. 85, 136r, 136v, Fragm. Cod. 187, 162r, 162v, Fragm. Cod. 241, 1r, 1v, Fragm. Cod. 270, 126r, 126v, Fragm. Cod. 302, 148r, 148vZeichenübersicht zu Hand A (= Schreiber Heinricus)

Fragm. Cod. 85, 136r

abgekürzt zitierte Literatur | liturg. Abkürzungen

verwandte kodikolog. Einheiten zu Fragm. Cod. 85

Notizen zu Zwettl, Fragm. Cod. 85

ANTIPHONALE-FRAGMENTE
Pergament • 5 Fragmente • Einzelblatt ursprünglich 305 x ca. 210 • Frankreich oder Heiligenkreuz, ca. 1130/1147.

Fragmente: Cod. 85, fol. 136 (305 x ca.210), Cod. 187, fol. 162 (///), Cod. 241, fol. 1 (257/260 x ca.180), Cod. 270, fol. 126 (245 x ca. 185, inkl. auf 128v angeklebtem Falz), Cod. 302, fol. 148 (245/248 x ca. 165). Die Einzelblätter in den Cod. 187, 241 und 302 sowie das gestürzt eingebundene Doppelblatt in Cod. 270 jeweils auf Buchblockformat beschnitten, das in Höhe und Breite gegenüber dem Buchblock etwas kleinere Einzelblatt in Cod. 85 (305 x ca. 210) hingegen nicht beschnitten. 15 Schrift- und Notenzeilen auf Blindlinierung. Schriftraum ca. 255x175; Schriftzeilenabstand 18 mm. Adiastematische Neumen, C- und F-Schlüssel. Rubriken, schlichte rote Initialmajuskeln.

Zur Fragmentgruppe vgl. Kat. Zwettl 1 (1992), S. XLIII und Kat. Zwettl 3 (1989), S.XXI sowie CMEI 2015, 30 und Anm. 83; dort das Fragment in Cod. 187 noch nicht als dazugehörend erkannt.

Der Text der Fragmente zeigt deutliche Abweichungen von jener Form der Zisterzienserliturgie, die spätestens 1147 (Abschluss der sog. Bernardinischen Brevierreform) im Orden verpflichtende Gültigkeit erlangt hatte; die Fragmente waren somit Teil einer vor 1147 entstandenen Handschrift. Der Schreiber der Fragmente ist aus paläographischen Gründen mit Heinricus, einem der Hauptschreiber aus der Frühzeit des Heiligenkreuzer Skriptoriums gleichzusetzen.

(Cod. 187, 162r) <Sabbato per annum (?)> <VS> In manu eius . . . moni]tum ipsius sunt (Cantus ID 006517zb). Orbis. RE Abscondi tamquam (006011). RV Tibi soli pecca[v]i et malum coram te feci (006011b). Miserere. — Dominica quarta (post epiphaniam). AN Domine nonne bonum [ se]men seminasti in agro tuo? Unde ergo habet zizania? Et ait illis: Hoc fecit inimi[cu]s homo (002364). – ad v. Dixit dominus d. — Feria II. INV Invitatorium. [Ve]nite exultemus domine. Iubilemus deo salutari nostro (vgl. 600717a). AN Nos qui vivimus [ben]edicimus domino (003960). — <Feria III> Inv(itatorium). INV Iubilemus deo salutari nostro (001095). Venite. <RE> Paratum cor meum deus paratum cor meum cantabo et psalmum dicam domino (007350). <RE> [A]diutor meus tibi psallam quia de[us suscept]or meus es deus meus misericordia mea (006038). <AN> [In]tende in me et exaudi me domine (003363). AN Iuste iudicate filii hominum (003533). <AN> [In] domum domini letantes ibimus (003229). AN Benefac domine bonis et rectis corde (001735). AN Beati omnes qui timent dominum (001587). AN Speret Israel (004990). <AN> Et omnis mansuetudinis eius (002713). — Feria IIII. <AN> In ęcclesiis bene[dici]te domino (003230).
In I° N(octurno) VS Manda deus virtuti tuę. Confirma deus hoc quod operatus es in nobis (800503).
<AB> In sanctitate (003285). — Feria V <AN> Liberasti virgam hereditatis tuę (003620). Ad dandam. (Cod. 187, 162v) <AN> Deposuit potentes sanctos persequentes et exaltavit humiles Christum confitentes (002150). — Feria VI VS Beatus homo quem tu erudieris domine. Et de lege tua docueris eum (Lesung unsicher) (007961). Text der folgenden beiden Zeilen größtenteils abgerieben. — <Dominica Septuagesimae> . . . <VS> Querite dominum et confirmamini. Querite f(aciem) (800511). RE . . . ant. Venit (?) ante. . . . <RV> Produxitque dominus deus de humo omne lignum pulchrum visu et ad vescendum suave lignum etiam vitae in medio paradisi (007388a). In quo. RE Dum deambularet (dominus in paradysum) (006537). RV Vocem tuam audivi in paradyso et timui eo quod nudus essem (006537a). Et abs . . . RE [Ubi est Abel fra]ter (007804). RV Nunc ergo maledictus eris super terram quę aperuit os suum et suscepit sanguinem fratris tui de manu tua (007804a). Ecce vox. RE [L]ocutus est dominus ad Abraham dicens egredere de terra et de cognatione tua et veni in terram quam monstravero tibi et faciam te crescere in gentem magnam (007097). RE Angelus domini vocavit Abraham dicens ne extendas manum tuam super puerum novi (Cantus: statt novi eo) quod timeas dominum (006098). RV Cumque extendisset manum ut immolaret (006098a).

(Cod. 241, 1r) <Innocentes> (28.12.): RE 5 Sub altare (007713). RV Et date sunt illis singulę stolę albę et dictum est eis (007713zb). RE 6 Ado[raverunt] (006050). RV Et ceciderunt in conspectu throni in facies suas et adoraverunt viventem in secula (006050b). Mittentes. RE 7 Isti sunt (sancti) (007021). RV Et non delebo nomina eorum de libro vitę (007021za). RE 8 Hi sunt (006816). RV Hii sunt qui non inquinaverunt vestimenta sua (006816za). Et s[ – Ad cantica. AN Centum quadraginta quattuor milia qui empti sunt de terra hii sunt qui cum mulieribus non sunt coinquinati virgines enim sunt ideo regnant cum deo et agno sine macula (205380). – Ad Vesperas super psalmos. <AN> A bimatu (001187). AN Sinite parvulos ad me venire ad me talium [est] enim regnum cęlorum (004966). AN Laverunt stolas suas et candidas eas fe[ce]runt in sanguine agni (003602). AN Hi empti sunt ex omnibus primitię deo et agno et in ore eorum non est inventum mendacium (003039). RB Sanc[ti tui domine. VS Iusti in perpetuum vivent (008112). <AM> Ambulabunt (001364). — S. Agnetis virginis (21.1.): INV Regem virginum (001151). RE Diem festum (006442). RV Infantia quidem computabatur in annis set erat senectu[s] mentis immensa. Quia (solum) (006442b). – Ad cantica. AN Iam amplexibus Christi (hier: xpicti !) castis astricta sum et corpori eius sociata sum (205414). – RE Propter verit(atem) (007441). RV Audi filia (Cod. 241, 1v) [et vide] et inclina aurem tuam et obliviscere populum tuum et domum patris tui (007441a) . . . <RE> [Of]ferentur (regi) (007312). <RV> [P]rudentes (007312a). RE Induit (me dominus . . .) (006955). RV Ornavit inestimabili dextrochyrio dextram meam col[l]umque meum cinxit lapidibus preciosis (006955za). Et tamquam. — In purificatione s. Marie (2.2.): Ad vesperas super (psalmos). <AN> O ammirabile (003985). AN Quando (004441). AN Rubum (004669). AN Germinavit (002941). RB Videte (007869). RV Speciosa facta (004988). – <Ad Matutinum AN> III. [I]n prole mater in partu virgo gaude et lętare virgo mater domini (003274). <AN> IIII. Sancta dei genetrix virgo semper Maria intercede pro nobis ad dominum deum nostrum (004699). AN Induere vestimentis glorię tuę civitas sancti et suscipe regem Christum (202532). AN Speciosa (008202). VS Ave Maria gratia plena dominus tecum (007958). RE Adorna (006051). RV Induere vestimentis glorię tuę civitas sancti (!) (006051b). Quem virgo. – In II° nocturno. AN Virgo conce[pi]t et virgo peperit et post partum virgo permansit (205256). AN Sicut letant(ium) (004936). <AN> [Po]st partum (004332). <AN> [D]ignare (002217). <AN> [Ga]ude (002924). <AN> Beata (001570). <VS> [Be]nedicta tu in mulieribus et benedictus fructus ventris tui (001709). RE Suscipiens Iesum (007745). RV Symeon in manibus [in]firmitatem accepit set maiestatem intus agnovit et dixit (007745g). Tu. RE Symeon [r]esponsum accepit Symeon (!) a spiritu sancto non visurum se mortem nisi vide[ret] Christum (in der Hs. xpictum) domini (007539). Et spiritus. RV Post partum virgo inviolata permansisti dei genetrix intercede pro nobis (004332). RE Videte (007869).

(Cod. 302, 148r) Iohannis Baptiste (24.6.): <RE> IX. (Fuit homo missus a deo cui nomen Joannes erat hic venit) in testimonium . . . perhiberet de lumine (006750). Qui via. RE VIII. Ingresso Zacharia templum domini apparuit ei Gabriel angelus stans a dextris alta(ris incensi) (601191). <RV> Et Zacharias turbatus est videns et timor magnus irruit super (eam ?) (601191a). RE Hic precursor (006837). RV Fuit in deserto predicans baptismum [paenitentiae in] remissionem peccatorum (006837c). Set et agnum. — Petrus et Paulus ap. (29.6.): Sancti Petri. Ad vesperas: [. . ]ius. RE I. Quem dicunt (007467). RE III.Tu es Petrus (007788). Darüber: RE II. Beatus es Symon (006206). RE IIII. Quodcumque [ligaveris supe]r terram erit ligatum et in cęlis et quodcumque solve[ris super te]rram erit solutum et in celis (007503). RV Tu es [Petrus et super h]anc petram ędificabo ęcclesiam meam et tibi dabo claves regni ce[lorum (007503zb) . . . . quod. RE V. Domine si tu (). RE VI. Ego pro te (006630). RV Ecce Satanas expetivit [vos ut cribrar]et sicut triticum ego autem rogavi pro te (006630b). Ut non. RE VII. Surge Petre (007731). RE VIII. Nunc scio v]ere ait Petrus ad se reversus quia misit dominus an[gelum suum . . . (602606) (Cod. 302, 148v) RV . . . ] expectatione plebis (Iudaeorum) (602606a). RE (IX.) Tu es pastor (007787). RV Tibi enim a domino collata est potestas ligandi atque solvendi (007787b). RE X. Si diligis (007649). RE XI. Petre amas (007382). RE XII. Cornelius centurio vir religiosus ac timens deum [vidit manife]ste angelum dei dicentem sibi: Corneli mitte et accersi [Simonem] qui cognominatur Petrus. Hic dicet tibi quid te oporteat [facere] (001932). RV Cum orasset Cornelius nondum in Christo renatus apparuit ei angelus [ . . . (006340a). – AN Cumque vidisset ventum validum venientem timuit et cum cepisset mergi [clamavit] dicens: Domine salvum me fac (006515a). — De sancto Paulo (29.6.): RE Scio cui credidi et certus sum quia potens est depositum meum [servare] in illum diem iustus iudex (004831). RV Reposita est mihi [corona] iustitie quam reddet mihi dominus in illum diem (007628a). Iustus. – In evangelio. AN In regeneratione cum [sederit filius ho]minis in sede maiestatis suę sedebitis et vos iudicantes duodecim tribus Israel [dicit] dominus (003278). — Marie Magdalene (22.7.): RE I. (M)aria Magdal(ena) (007128). RE II. Diffusa est (006446). RE III. Specie t(ua) (007680). RE IIII. Dum transisset sabb(atum) (006565). RE V. Propter ver[itatem] (007441). RE VI. Ista est (speciosa) (006994). (Cod. 85, 136r) RE (VII.) Dilexisti iusticiam et odisti iniquitatem propterea unxit te deus deus tuus oleo lętitię (006450). RV Diffusa est gratia in labiis tuiis (006450c). Propter. RE VIII. Gaudeamus omnes in domino diem festum celebrantes sub honore Marię Magdalenę de cuius sollempnitate gaudent angeli et collaudant filium dei (006760). RV Exultemus omnes in domino et spirituali iocunditate lętemur (006760za). Die. RE VIIII. Tulerunt d(ominum) (007797). RE IX.Veni electa (007826). <RV> Induet te dominus vestimento salutis et indumento iusticię circumdabit te (006142a). Quia. RE XI. Audi filia et vide et inclina aurem tuam et obliviscere populum tuum et domum patris tui et concupiscet rex speciem tuam quoniam ipse est dominus deus tuus (006142). <RV> Induet te dominus vestimento salutis et indumento lętitię circumdabit te (006142a). Quo. RE XII. Et valde (006676). Ut supra.– AN Venit Maria nuncians discipulis quia vidi dominum alleluia (005346). — Ad viculam (Petri ap.) (1.8.): RE Cornelius (006340). INV Gaudete (001080). – In I° Nocturno. AN Petrus et Ioannes (darüber: .I.) (004287). – In II° Nocturno. AN Petrus autem (darüber VII.) (004286). AN Dixit angelus (002268). AN Misit dominus (003783). AN Cornelius (001932). AN Beatus Petrus (001656). AN Cumque vidisset (002076). — De sancto Laurentio (10.8.): <AN> Levita Laur(entius) (007089). <VS> Beatus Laurentius (001642). INV Regem sempiternum venite adoremus qui martyrem suum coronavit Laurentium (100310). Venite. <AN> Quo progred(eris) (004556). <RE> Gaudeo (006763). <RV> Ego me obtuli sacrificium deo in odorem (Cod. 85, 136v) suavitatis (006763a). Ass . . . RV Beatus Laurentius orabat dicens gratias tibi ago domine quia ianuas ingredi merui (001643). RE Beatus Laurentius (006215 ?). RV Gaudeo plane (quia hosti)a Christi esse merui (006215b). In odore( . . .). <RE> Ego me obtuli sacrificium (deo in odorem suavita)tis (006215). – In evangelium. AN Levita Laurentius bonum opus operatus est qui per signum crucis cęcos illuminavit et thesauros ęcclesię dedit pauperibus (003609). — Assumptio BMV (1.8.): Ad vesperas AN Quę est ista (004425). AN Beata dei genetrix Maria virgo perpetua templum domini sacrarium spiritus sancti sola sine exemplo placuisti femina Iesu Christo ora pro populo interveni pro clero intercede pro devoto femineo seru (!) (vgl. 001563). AN Vidi speciosam sicut columbam ascendentem desuper rivos aquarum et circumdabant eam flores rosarum et lilia convallium (vgl. 005407). Darüber: AN Parady(si) (004215). RB Beata e(s virgo Maria) (006165). VS Speciosa f(acta es) et s(uavis) (008202 ?). – INV Ave Maria (001042). In I° Nocturno. AN Ecce tu pulchra es amica mea ecce tu pulchra oculi tui columbarum (002547). AN Sicut lilium inter spinas sic amica mea inter filias (004937). AN Favus distilla[ns] labia tua sponsa et odor vestimentorum tuorum sicut odor thuris (002855). <AN> Fons ortorum (002887). AN Emissiones tuę paradysus malorum punicorum cum pomorum fructibus (002641). AN Fons ortorum puteus aquarum viventium quę fluunt impetu de Libano (002887).

(Cod. 270, 126r) ] <Dedicatio ecclesiae> . . . sancto. RE Ornaverunt (007341). RE In ymnis et conf(essionibus) (007341a). RE Super muros (007723). RE Terribilis (007763). RE Domus mea domus orationis vocabitur dicit dominus in ea omnis qui petit accipit et qui querit invenit et pulsanti apperietur (006527). <RV> Hęc est domus domini firmiter ędificata bene fundata supra firmam petram (006527zc). In ea. — <Pro defunctis> <RE> Memento (007143). <RE> Cutis mea aruit et contracta est et non revertetur oculus meus ut videat bona (007143b). Hec aspiciat. – Pro defunctis. IIII. RE Ne intres in iudicium cum servis tuis domine educ de tribulatione animas eorum et libera eas (vgl. 602604). RV Recordare quoniam pulvis sumus et homo sicut fęnum et flos agri (nicht in Cantus). Educ. – Ps 94 Venite exultemus domino iubilemus deo salutari nostro preoccupemus faciem eius in confessione et in psalmis iubilemus ei. Quoniam deus magnus dominus et rex magnus super omnes de(Cod. 270, 126v)(os quoniam non repellit dominus plebem suam quia in manu eius sunt omnes fines terrae et altitudines montium ipse conspicit. Quoniam ipsius est mare et ipse fecit illud et arida fundaverunt manus eius venite adoremus et procidamus ante deum ploremus coram domino qui fecit nos quia ipse est dominus deus noster nos) autem populus eius et oves pascuę eius . . . quibus iuravi in ira mea si introibunt in requiem meam. Gloria patri et filio et spiritui sancto sicut erat in principio et nunc et semper et in secula seculorum amen. – (G)loria. Seculorum amen. Primum querite: Regnum dei. Ave Maria.
<AN> Mulieres (003826). AN Angelus domini (001414). AN Ecce nomen domini (002527). AN Angelus domini (001414). AN Venit lumen (005344). AN Adiutorium (006039). – Gloria. Seculorum amen. AN Vidi dominum (005404). AN Ecce vere Isr(aelota) (006615). AN Apertis (001447).